5 goede redenen om uw huwelijkscontract aan te passen

Een huwelijkscontract is geen eenmalig document, maar een levend instrument dat mee kan evolueren met uw leven, gezin en vermogen. Steeds meer Belgen zien dat in. In 2025 werden in ons land 46.152 huwelijksovereenkomsten afgesloten. Het ging om 15.290 nieuwe overeenkomsten en dubbel zoveel wijzigingen van bestaande overeenkomsten (30.862)¹. Vijf redenen om ook zelf na te denken over een update.

Bent u gehuwd onder het wettelijk stelsel - en dat is het geval als u nooit een huwelijkscontract liet opstellen - dan is er al een stevige solidariteit ingebouwd. Alle aanwinsten tijdens het huwelijk vallen in de gemeenschappelijke pot. Maar bij een overlijden erft de langstlevende partner wettelijk gezien slechts het vruchtgebruik van de nalatenschap (die bestaat in principe uit de helft van de huwgemeenschap en de eigen goederen van de overledene). Dat betekent onder meer dat de langstlevende partner in de gezinswoning mag blijven, maar de woning verkopen of er vrij over beschikken kan enkel met toestemming van de kinderen als die er zijn.

Met een keuzebeding in het huwelijkscontract kunt u dat veranderen. De langstlevende krijgt dan de vrijheid om zelf te beslissen welke gemeenschappelijke goederen hij of zij in volle eigendom wil houden - de gezinswoning, een effectenportefeuille, het appartement aan zee - en welke goederen in de nalatenschap blijven. De keuze hoeft niet vooraf vastgelegd te worden, maar kan gemaakt worden in functie van de situatie op dat moment: de leeftijd van de kinderen, de financiële noden, de relatie met de erfgenamen ...

Heeft u al een huwelijkscontract met een 'langst leeft, al heeft'-clausule? Dan kan het nuttig zijn om die te vervangen door een keuzebeding. Een ‘langst leeft, al heeft’-clausule kent automatisch de volledige huwgemeenschap in volle eigendom toe aan de langstlevende. Dat klinkt als een solide bescherming, maar de fiscale factuur kan zwaar doorwegen: u betaalt in dat geval erfbelasting op de helft van de gemeenschappelijke goederen, en daarna betalen de eventuele kinderen bij uw overlijden erfbelasting op de volledige nalatenschap.

Hertrouwen heeft een directe impact op uw nalatenschap, en die wordt door veel mensen onderschat. Door opnieuw in het huwelijksbootje te stappen, geeft u uw nieuwe partner een wettelijk beschermd erfdeel. Dat geldt zelfs in het stelsel van scheiding van goederen. Uw kinderen uit een vorige relatie kunnen die rechten van uw nieuwe partner niet aanvechten.

Wilt u er toch voor zorgen dat uw kinderen maximaal beschermd worden? Dan biedt een zogenaamde Valkeniers-clausule in het huwelijkscontract een oplossing. Via deze clausule kunt u de erfrechten van de langstlevende echtgenoot beperken of zelfs volledig uitsluiten, met uitzondering van het recht om zes maanden in de gezinswoning te blijven na uw overlijden en het gebruik van de huisraad in die periode. Let wel: de invoering van zo'n clausule is gebonden aan strenge formaliteiten.

Omgekeerd kan het ook zijn dat u juist uw pluskinderen (de kinderen van uw nieuwe partner) wilt betrekken in uw nalatenschap. Ook daar bestaan oplossingen voor.

Wie getrouwd is onder het wettelijk stelsel en daarna een eigen zaak start, stelt zijn partner (en het gemeenschappelijk vermogen) bloot aan beroepsrisico's. Gaat het fout met de onderneming, dan kunnen schuldeisers in bepaalde gevallen ook aanspraak maken op het gemeenschappelijk vermogen.

Door te opteren voor het stelsel van scheiding van goederen kunt u dat risico inperken. In dat stelsel kunnen beroepsschulden enkel verhaald worden op het vermogen van de echtgenoot die de zelfstandige activiteit uitoefent. De goederen en inkomsten van de andere partner blijven buiten schot.

Goed om te weten: in het stelsel van scheiding van goederen kunt u ook een mini-gemeenschap inbouwen voor specifieke goederen, zoals de gezinswoning. Dat kan met een zogenaamde TIGV (Toegevoegd Intern Gemeenschappelijk Vermogen). Zo combineert u bescherming met solidariteit.

Het is een scenario dat vaker voorkomt dan u denkt: de ouders van uw partner hebben hem of haar een stuk bouwgrond geschonken en samen wilt u er uw droomwoning op zetten. Maar juridisch schuilt hier een valstrik. In principe geldt dat wie de grond bezit, ook eigenaar is van alles wat erop gebouwd wordt, ook al heeft u als koppel samen de bouw gefinancierd.

Via uw huwelijkscontract kunt u regelen dat de bouwgrond in de gemeenschap wordt ingebracht, zodat de woning die erop verrijst aan jullie beiden toebehoort.

Het huwelijksvermogensrecht werd doorheen de jaren grondig hervormd. Contracten die lang geleden werden opgesteld, bevatten soms clausules die niet langer aansluiten bij de huidige wetgeving of die fiscaal nadelig zijn geworden. Bent u al tien, twintig of dertig jaar getrouwd met een ongewijzigd contract? Dan is een doorlichting geen overbodige luxe.

Bovendien evolueert de samenleving. Het oude huwelijksvermogensrecht ging er historisch van uit dat één partner de kostwinner is en de ander meer thuis is, een realiteit die voor steeds minder koppels geldt. Twee carrières, een eigen onderneming, een nieuw samengestelde familie na een echtscheiding: de complexiteit van moderne gezinssituaties vraagt om een contract dat daar rekening mee houdt.

¹ Bron: notaris.be