Een kind onterven: wat kan (en wat kan niet)?

In België genieten kinderen een bijzondere bescherming: ze hebben wettelijk recht op een minimum voorbehouden erfdeel, de zogenaamde reserve. Deze reserve bedraagt altijd de helft van uw volledige nalatenschap, ongeacht het aantal kinderen.

Die helft wordt gelijk verdeeld: heeft u twee kinderen, dan heeft elk recht op minimaal een kwart van uw nalatenschap. Bij drie kinderen is dat een zesde per kind.

De andere helft – het beschikbare deel – kunt u via testament of schenking vrij toewijzen aan wie u wil: aan één specifiek kind, andere familieleden, vrienden, een goed doel, enzovoort.

Laat u nog een langstlevende echtgenoot na, dan is de reserve van de kinderen herleid tot de blote eigendom van de hierboven vermelde delen.

Hoewel uw kinderen wettelijk recht hebben op de helft van uw nalatenschap, moeten ze dat recht expliciet opeisen als ze zich benadeeld voelen.

U kunt namelijk een testament laten opstellen waarin u een kind formeel onterft: ik geef alles aan kind A (en bijgevolg dus niets aan kind B). Als kind B daar geen bezwaar tegen aantekent, dan zal de nalatenschap integraal naar kind A gaan.

Het benadeelde kind moet zelf actie ondernemen om zijn erfdeel op te eisen via een zogenaamde vordering tot inkorting. Dit gebeurt dus niet automatisch; het moet expliciet worden gevraagd. Doet het benadeelde kind dat niet, dan blijft de testamentaire verdeling behouden zoals u die bepaalde. Met andere woorden: u kunt een kind enkel volledig onterven als het zelf geen aanvraag indient.

Hoewel een volledige onterving juridisch onmogelijk blijft in België, bestaan er diverse technieken om bepaalde kinderen te bevoordelen en dus andere kinderen minder toe te bedelen. Ook als u maar één kind hebt, bestaan er manieren om de nalatenschap te verkleinen.

Erfrechtelijke onwaardigheid is de enige échte uitzondering op de regel dat kinderen niet onterfd kunnen worden. Een kind kan door de rechter als onwaardig worden verklaard om te erven als het schuldig of medeplichtig is verklaard aan bijvoorbeeld (poging tot) moord op de ouder of bij opzettelijke slagen en verwondingen met de dood als gevolg.

Het onterven van een kind kan tot grote spanningen en ruzies leiden tussen de nabestaanden. Een benadeeld kind dat plots ontdekt veel minder te verkrijgen dan verwacht, zal sneller geneigd zijn juridische stappen te ondernemen.

Wilt u toch één kind benadelen? Zorg dat er dan geen speld tussen te krijgen valt. Overweeg misschien ook om tijdens uw leven het gesprek aan te gaan met het te benadelen kind. Leg uw beweegredenen uit. Als dat onmogelijk is, overweeg dan een begeleidende brief bij uw testament waarin u uitlegt waarom u deze keuze maakt.
Vermogensplanning waarbij u een kind wil benadelen, vraagt maatwerk en grondig advies. De valkuilen zijn niet te onderschatten. Raadpleeg daarom altijd een notaris of estate planner voor advies op maat.