Een deel van uw erfenis belastingvrij doorgeven aan uw kinderen

Bij een doorgeefschenking schenkt u een deel van uw ontvangen erfenis meteen door aan uw afstammelingen. Het concept wordt ook wel een generatiesprong genoemd, omdat u als tussenliggende generatie (deels) wordt overgeslagen bij de vermogensoverdracht. Concreet aanvaardt u eerst de erfenis en betaalt u de verschuldigde erfbelasting. Vervolgens schenkt u binnen een bepaalde termijn een deel (of alles) door aan uw (klein)kinderen.

Als dat gebeurt volgens de voorwaarden, geldt er in principe een vrijstelling van de  schenkbelasting, die niet hoger kan zijn de betaalde erfbelasting. Een doorgeefschenking stelt u dus in staat om een deel van uw erfenis belastingvrij door te geven, zonder dat u zelf volledig afstand hoeft te doen van de erfenis zoals bij een klassieke erfenissprong door verwerping (zie verder).

Veel mensen erven op een moment in hun leven dat ze de middelen niet meer (dringend) nodig hebben. Hun eigen kinderen daarentegen kunnen dat duwtje in de rug wél goed gebruiken. In zo’n geval kunt u overwegen om de erfenis (deels) door te schenken aan uw kinderen of kleinkinderen. Fiscaal is dat interessant omdat de erfenis niet twee keer belast wordt (eerst bij u, dan later nog eens bij uw kinderen).

Belangrijk is dat een doorgeefschenking meer flexibiliteit biedt dan een erfenis verwerpen. Bij verwerping nemen uw kinderen meteen uw plaats in als erfgenamen, zodat de erfenis rechtstreeks naar hen gaat met eenmalige erfbelasting. Maar zo’n verwerping is een alles-of-nietsbeslissing: u moet de volledige erfenis afstaan en kunt niet zelf een deel behouden. De doorgeefschenking daarentegen laat een gedeeltelijke generatiesprong toe. U kiest welk deel u doorgeeft en houdt de rest zelf voor uw eigen financiële zekerheid.

Alle onderstaande voorwaarden moeten vervuld zijn om van de vrijstelling van schenkbelasting te genieten:

• Notariële akte binnen het jaar na overlijden: de schenking aan uw (klein)kind moet plaatsvinden binnen de twaalf maanden na het overlijden van de erflater van wie u erfde. De doorgeefschenking moet via een notariële akte gebeuren (een onderhandse schenking volstaat niet). In de notariële schenkingsakte vraagt u uitdrukkelijk om toepassing van de vrijstelling.
• Erfgenaam in rechte lijn: de regeling geldt alleen voor erfenissen in rechte lijn of tussen partners. Concreet moet u als schenker erfbelasting hebben betaald op de nalatenschap van uw ouder, grootouder, partner of iemand die gelijkgesteld is.
• Schenking in rechte lijn: de begunstigden van de doorgeefschenking moeten uw afstammelingen zijn (kinderen, kleinkinderen, achterkleinkinderen of gelijkgestelden). U kunt dus niet van de vrijstelling genieten indien u doorgeeft aan bijvoorbeeld uw neef, nicht of een vriend.
• In het Vlaams Gewest: de nalatenschap moet opengevallen zijn in het Vlaamse Gewest. Op het ogenblik van de doorgeefschenking moet u als schenker uw fiscale woonplaats in het Vlaams Gewest hebben.
• Dezelfde goederen of waarde als het geërfd vermogen: u mag zowel roerende als onroerende goederen doorschenken. Gaat het om onroerend goed (bv. een huis), dan moet dit (deel van) hetzelfde onroerend goed zijn dat u uit de nalatenschap kreeg. Bij roerende goederen (geld, beleggingen) kijkt men naar de waarde. U hoeft dus niet exact dezelfde effecten of tegoeden door te geven, zolang de waarde maar overeenstemt met (een deel van) wat u geërfd heeft. Met andere woorden, u kunt perfect geërfde aandelen zelf houden en in de plaats daarvan een gelijkwaardige geldsom aan uw kinderen schenken. Let op: het bedrag van de vrijstelling in de schenkbelasting kan uiteraard nooit hoger zijn dan het bedrag van de erfbelasting dat geheven werd.
• Modaliteiten koppelen aan de schenking: Net zoals bij andere schenkingen kunt u aan de doorgeefschenking modaliteiten koppelen. Zo kunt u een voorbehoud van vruchtgebruik of een beding van terugkeer verbinden aan de doorgeefschenking. Wel is het niet toegelaten om aan de schenking een opschortende voorwaarde of termijn te koppelen.

Vermogen doorgeven aan de volgende generatie kan op verschillende manieren. Wat de beste keuze is, hangt af van uw persoonlijke situatie, de grootte van het bedrag, uw familiecontext en de fiscale gevolgen. Bespreek uw plannen zeker met uw notaris of estate planner. Zo kunt u de verschillende pistes objectief afwegen en de hulp op de meest passende manier vormgeven.