Een nieuw vat vol onzekerheid

Wat aanvankelijk als een gerichte operatie van vier à vijf weken werd gepresenteerd, is inmiddels uitgegroeid tot een conflict waarin meer dan tien landen betrokken zijn. De financiële markten hebben die nieuwe realiteit snel ingeprijsd. Verschillende beurzen — waaronder de Duitse DAX 40, de Euro Stoxx 50 en de Zuid-Koreaanse Kospi-index — verloren de voorbije weken op een bepaald moment meer dan 10% tegenover hun laatste piek. Ook obligaties en zelfs goud ontsnapten niet aan de verkoopgolf. De olieprijs sprong van ongeveer 70 dollar per vat naar ruim 100 dollar, met dagelijkse schommelingen die de nervositeit op de markten weerspiegelen.

De energiemarkt stuurt momenteel in grote mate de richting van de financiële markten. De correlatie tussen de olieprijs en de verschillende activaklassen is opvallend sterk: een energieschok kan de inflatie immers doen oplopen, de bedrijfswinsten onder druk zetten en de centrale banken aanmoedigen om de rente te verhogen — wat slecht is voor zowel aandelen als obligaties.

Om de impact van het conflict correct in te schatten, is wel één onderscheid cruciaal: het verschil tussen een tijdelijke verstoring van de energieroutes enerzijds en structurele schade aan productiefaciliteiten anderzijds. Door de Straat van Hormuz passeert dagelijks 20 tot 25% van het wereldwijde maritieme transport van olie en LNG. Een blokkering van die waterweg heeft een directe en zware impact, maar is in principe herstelbaar: zodra de wapens zwijgen en de scheepvaart normaliseert, kunnen de volumes weer relatief snel op peil komen.

Structureler van aard is de schade aan productiefaciliteiten. Volgens het Internationaal Energie Agentschap raakten al meer dan 40 belangrijke energie-installaties in het Midden-Oosten beschadigd. Zo werd onder meer het Ras Laffan-complex in Qatar getroffen, de grootste LNG-hub ter wereld. De aanval vernietigde naar schatting 17% van de Qatarese LNG-capaciteit (een land dat goed was voor ongeveer 20% van het wereldwijde LNG-aanbod). Het herstel aan dat complex kan tot vijf jaar in beslag nemen. Als er de komende tijd meer energie-infrastructuur wordt vernietigd, kunnen de gevolgen nog jaren doorwerken, ongeacht hoe snel de geopolitieke spanningen afnemen.

In ons basisscenario gaan wij uit van een gedeeltelijke heropening van de Straat van Hormuz voor eind april. In dat geval kan de olieprijs richting 90 dollar per vat dalen. Een snelle terugkeer naar het niveau van vóór het conflict (zo'n 70 dollar) lijkt onwaarschijnlijk, om twee redenen. Ten eerste zal er een risicopremie ingeprijsd blijven zolang de sfeer tussen Iran, de VS en Israël gespannen blijft. Ten tweede houdt de schade aan productiefaciliteiten het aanbod onder druk.

Ter referentie: tijdens de energiecrisis van 2022 piekte de olieprijs op ruim 130 dollar per vat. Dat niveau is vooralsnog niet in zicht, maar de opwaartse druk blijft aanwezig. In een alternatief scenario, waarbij de Straat van Hormuz maandenlang gesloten blijft, zouden we heel andere prijsniveaus zien, met grotere gevolgen voor inflatie, economische groei en financiële markten.

De hogere energieprijzen sijpelen stilaan door naar de economie, al beschouwen we de huidige inflatie-impuls nog steeds als tijdelijk. De inflatieverwachtingen zijn weliswaar opgelopen, maar we staan nog ver van de niveaus van 2022, toen de inflatie in de eurozone richting 10% ging. Dat verwachten wij in ons basisscenario niet.

Europa en sommige Aziatische landen dragen de zwaarste last. Japan haalt bijvoorbeeld bijna 95% van zijn ruwe olie uit het Midden-Oosten; Zuid-Korea meer dan 60%. De energieafhankelijkheid van de eurozone en Azië maakt hen kwetsbaarder voor stijgende inflatie dan de VS, die de voorbije decennia steeds minder afhankelijk is geworden van olie uit het Midden-Oosten. Toch is de Amerikaanse impact niet nul: ook de WTI-olieprijs is mee gestegen, wat de koopkracht van Amerikaanse consumenten evenzeer aantast.

Als vuistregel hanteren economen dat een stijging van de olieprijs met 10 dollar per vat de economische groei in de eurozone met circa 0,1 procentpunt drukt en de inflatie met 0,2 procentpunt verhoogt. Die verhouding geldt bij relatief gematigde prijsstijgingen, maar een structurele verhoging van pakweg 50 dollar per vat zou uiteraard een veel grotere impact hebben.

Ondanks de turbulentie blijven de economische fundamentals overeind. Wij verwachten geen recessie, niet in de VS, niet in Europa. De arbeidsmarkt is relatief solide en de bedrijfsbalansen zijn gezond. De disruptie op de energiemarkt duurt langer en is heviger dan aanvankelijk verwacht, maar de economie heeft vooralsnog voldoende veerkracht om de schok op te vangen.

Indien nodig verwachten wij dat regeringen extra fiscale maatregelen zullen inzetten om een te sterke groeivertraging te voorkomen. Dat is nog niet aan de orde, maar de bereidheid en de budgettaire ruimte daarvoor bestaan, en dat is een niet te onderschatten vangnet.

In 2022 reageerden de centrale banken te traag op de inflatiegolf na de pandemie. Ze hielden te lang vast aan het idee dat de inflatie tijdelijk was, om vervolgens de rente in recordtempo op te trekken. Een consistent patroon in het monetaire beleid is dat beleidsmakers de fouten van de vorige crisis proberen te vermijden (en daarbij soms doorslaan in de andere richting).

De markten spelen daar nu al op in. Begin 2026 gingen we er nog vanuit dat de Federal Reserve (Fed) de rente twee keer zou verlagen dit jaar. Dat beeld is omgeslagen: momenteel wordt geen enkele verlaging of zelfs één renteverhoging ingeprijsd voor dit jaar. Voor de Europese Centrale Bank (ECB) is de verwachting ook gedraaid: van een status quo naar twee verhogingen in 2026. Intussen heeft de ECB haar groeiverwachting voor de eurozone getrimd van 1,2% naar 0,9%. Een significante herziening die de ernst van de situatie onderstreept.

We begonnen 2026 met de verwachting dat de bedrijfswinsten over alle regio's meer dan 10% konden groeien. Afhankelijk van de evolutie van het conflict, kan die lat lager komen te liggen. Tot nog toe zijn de neerwaartse herzieningen beperkt gebleven en lopen ze sterk uiteen per sector. Consumptie gerelateerde sectoren — denk aan levensmiddelen, auto's en ook farma — kunnen hun winsten een stuk zien dalen. Ook sectoren als luchtvaart en logistiek zijn kwetsbaar. Energiebedrijven daarentegen zien hun winstverwachtingen juist stijgen.

Het rapporteringsseizoen van het eerste kwartaal is deze maand begonnen. Dat wordt een belangrijke toetssteen: niet alleen voor de concrete cijfers, maar ook voor wat bedrijven zelf verwachten voor de komende kwartalen.

In tijden van geopolitieke onrust zoeken beleggers traditioneel hun toevlucht tot veilige havens. Goud is daar de klassieker onder. Dat de goudprijs ditmaal niet steeg maar daalde, heeft een logische verklaring: de inflatieverwachtingen stijgen, de kans op renteverhogingen neemt toe en de dollar wint aan kracht. Daarbij komt dat de goudprijs het afgelopen jaar zo hard gestegen is, dat de huidige volatiliteit¹ beleggers ertoe aanzet winst te nemen. Dat maakt de recente daling begrijpelijk, maar niet structureel. Centrale banken kopen al jaren stelselmatig goud aan als diversificatie van hun balans, en die onderliggende vraag verdwijnt niet.

De dollar profiteert ondertussen tijdelijk van de hogere energieprijzen, omdat olie in dollar wordt verhandeld en de vraag naar de munt daardoor toeneemt. Vóór het conflict was de euro al gestegen tot boven 1,20 dollar, het hoogste niveau sinds juni 2021. De hernieuwde geopolitieke spanningen hebben de dollar tijdelijk terug ondersteund, met EUR/USD weer richting 1,15. Zodra de spanningen luwen, verwachten wij dat die extra vraag wegvalt en de dollar opnieuw wat terrein prijsgeeft.

De vraag die elke belegger in tijden van onrust stelt: is dit het moment om in te stappen, of net om te wachten? Historische data bieden hier een duidelijk perspectief. Geopolitieke en externe schokken veroorzaken volatiliteit, maar leiden zelden tot langdurige berenmarkten, tenzij ze samengaan met een fundamentele en aanhoudende verslechtering van de inflatie, groei en bedrijfswinsten. Dat is vandaag niet het basisscenario van het Chief Investment Office van de Deutsche Bank groep.

Markten wachten bovendien niet op het formele einde van een conflict om te herstellen. Zodra een geloofwaardige weg naar de-escalatie zichtbaar wordt — zelfs als de vijandelijkheden nog niet zijn gestopt — beginnen koersen doorgaans te bewegen. Beleggers die aan de zijlijn wachten, missen daardoor vaak een deel van het herstel. Europa is in dit conflict de meest blootgestelde regio, maar dat is tegelijk een argument voor relatieve outperformance zodra de spanning afneemt: wat harder daalt, kan ook sneller herstellen. De VS behoudt een structureel voordeel door het feit dat ze voor een groot deel in haar eigen energiebehoeften voorziet en blijft een aantrekkelijke markt, mede dankzij sterke winstgroei en productiviteitswinsten.

Het grootste vraagteken blijft de duur van het conflict. Zolang de Straat van Hormuz binnen afzienbare tijd gedeeltelijk heropent en de energieprijzen op een beheersbaar niveau blijven, is de schok verteerbaar. Als dat scenario niet uitkomt en het conflict maanden langer aansleept, kan de impact groter worden.

Tot slot mogen we de rol van de financiële markten zelf in het verloop van dit conflict niet vergeten. Toen de Amerikaanse langetermijnrente begon te stijgen na Liberation Day, kondigde Trump een pauze aan. De kost van de Amerikaanse staatsschuld is namelijk gedeeltelijk gekoppeld aan die langetermijnrente, en die fungeert als een onzichtbare maar reële rem op het geopolitieke beleid. Toeval of niet: toen de langetermijnrente vorige maand opnieuw sterk begon te klimmen, kondigde Donald Trump eveneens een onderbreking van vijf dagen aan in de aanvallen op de Iraanse energie-infrastructuur. Het verschil met Liberation Day is nu echter dat niet alleen de VS bepaalt wie de pauzeknop induwt.

Is uw portefeuille nog aangepast aan de economische realiteit?

De prognoses in dit artikel zijn gebaseerd op veronderstellingen, ramingen, meningen en hypothetische modellen van het Chief Investment Office (CIO) van de Deutsche Bank groep die onjuist kunnen blijken te zijn en dienen alleen ter illustratie. Dit artikel en de informatie die het bevat vormen geen beleggingsadvies. Rendementen uit het verleden zijn geen betrouwbare indicator voor toekomstige rendementen. Beleggingsproducten zijn onderhevig aan risico’s. Ze kunnen zowel omhoog als omlaag evolueren en de kans bestaat dat de belegger het bedrag van de belegging niet recupereert. Elke beleggingsbeslissing dient in overeenstemming te zijn met het beleggersprofiel (Financial ID) van de cliënt.

¹ Volatiliteit verwijst naar hoeveel en hoe snel de prijs van bv. een aandeel, een obligatie, een fonds of een index verandert in de loop van de tijd.