Escalatie in het Midden-Oosten: wat zijn de gevolgen voor de energie- en financiële markten?

De confrontatie tussen de Verenigde Staten, Israël en Iran is geëscaleerd, met regionale repercussies en de eerste verstoringen van de maritieme veiligheid in de Perzische Golf. De VS en Israël hebben aanvallen uitgevoerd op Iran, waarbij zowel militaire installaties als hooggeplaatste leden van de Iraanse leiding werden geviseerd, onder wie de Opperste Leider, ayatollah Ali Khamenei. Iran heeft gereageerd met aanvallen die zich voornamelijk richtten op Amerikaanse installaties in verschillende landen, met name in Israël, Saudi-Arabië en de Verenigde Arabische Emiraten (VAE). Berichten wijzen erop dat ook het scheepvaartverkeer in de Perzische Golf werd getroffen. De president van de Verenigde Staten verklaarde dat de aanvallen indien nodig nog meerdere weken zouden kunnen aanhouden.

Politieke onzekerheid in Iran

Hoewel de uitkomst onzeker blijft, hebben de VS en Israël opgeroepen tot de vorming van een nieuwe regering in Iran. Beide landen hebben de Iraanse bevolking aangespoord om zich tegen het regime te verzetten en een nieuw bestuur te vormen. Of een regimewissel daadwerkelijk mogelijk is, kan op dit moment niet worden ingeschat. Informatie afkomstig uit Iran suggereert bovendien dat er een interimregering werd gevormd rond president Massoud Pezeshkian en dat er binnenkort een nieuwe spirituele leider zou worden aangeduid.

De reactie op de oliemarkten was opvallend. Volgens berichten hebben exploitanten het verkeer van olietankers via de Straat van Hormuz vrijwillig opgeschort nadat sommige schepen onder vuur waren genomen. De prijzen van ruwe olie (WTI en Brent) stegen met ongeveer 9% en bereikten respectievelijk 73 USD per vat en 79 USD per vat vroeg op maandagochtend.

De financiële markten namen een uitgesproken ‘risk-off’-houding aan als reactie op deze geopolitieke gebeurtenis in Iran, waarbij goud in waarde steeg. De wereldwijde aandelenmarkten zijn deze maandag eveneens teruggevallen, met dalingen van ongeveer 1,5% in Azië en 2% in Europa. De Amerikaanse markten lijken beter stand te houden: de S&P 500-index daalt op het moment van schrijven van dit artikel met minder dan 0,5%.

Op de valutamarkten werd een gematigde vraag naar de Amerikaanse dollar waargenomen, waarbij de dollar met 0,74% apprecieerde tegenover de euro tot ongeveer 1,1725. De goudprijs, die doorgaans fungeert als bescherming tegen geopolitieke risico’s, steeg met 2,4% tot 5.406 USD per ons.

De gebeurtenissen hebben geleid tot het toevoegen van een aanzienlijke risicopremie in de olieprijzen. Iran produceert ongeveer 3,4 miljoen vaten per dag – goed voor bijna 4% van de wereldwijde ruwe olieproductie – maar exporteert daarvan door de sancties slechts ongeveer 1,8 miljoen vaten per dag. Het belangrijkste risico schuilt echter in de verstoring van het olietransport via de Straat van Hormuz. Ongeveer 20% van de wereldwijd over zee vervoerde olie en vloeibaar aardgasleveringen (LNG) passeert door de Straat van Hormuz, wat deze zeestraat tot een strategisch knooppunt voor de mondiale energievoorziening maakt.

Meer dan 80% van deze stromen is bestemd voor Azië (voornamelijk China, India, Japan en Zuid Korea), waardoor de regio bijzonder kwetsbaar is voor elke reële of vermeende verstoring. Hoewel een deel van de Saoedische en Emiratische export de zeestraat kan omzeilen via pijpleidingen, blijven de beschikbare capaciteiten beperkt en blijft het merendeel van de leveringen afhankelijk van een veilige maritieme doorgang.

Macro-economische implicaties en vooruitzichten voor de financiële markten

Een langdurige afsluiting of aanhoudende verstoring van het maritieme transport in de Straat van Hormuz zou waarschijnlijk leiden tot een aanzienlijke stijging van de olieprijzen en tot verhoogde inflatoire druk. De door OPEC+ aangekondigde productieverhoging van 206.000 vaten per dag vanaf april, die zondag werd meegedeeld als reactie op de recente gebeurtenissen, zal deze risico’s op korte termijn niet in significante mate compenseren. Niettemin zou een langdurige blokkade van de Straat van Hormuz voor Iran moeilijk uitvoerbaar zijn, zeker gezien de Amerikaanse militaire aanwezigheid.

Het conflict zal naar verwachting op korte termijn druk uitoefenen op de aandelenmarkten. Terwijl het aanhoudende debat over verstoringen als gevolg van artificiële intelligentie het beleggerssentiment blijft beïnvloeden, zou de zwakte en volatiliteit¹ die tijdens het weekend op de aandelenmarkten in de Golfregio werd waargenomen – als weerspiegeling van het toenemende geopolitieke risico – zich de komende dagen kunnen voortzetten. Deze zwakte en volatiliteit zouden zich ook kunnen uitbreiden naar de wereldwijde aandelenmarkten. We herinneren er echter aan dat geopolitieke gebeurtenissen historisch gezien zelden een blijvend effect hebben gehad op de wereldwijde aandelenmarkten, behalve wanneer zij een significante economische impact veroorzaakten. Op dit moment blijven onze vooruitzichten voor de aandelenmarkten positief. Tegelijkertijd zouden de rendementen op staatsobligaties onder druk kunnen komen te staan door de toenemende vraag naar veilige havens, terwijl de goudprijzen verder zouden kunnen stijgen en de Amerikaanse dollar zou kunnen aansterken.

Hoewel de wereldeconomie veerkrachtig blijft en de winstvooruitzichten van bedrijven gunstig zijn, verwachten wij geen bearmarkt. Het conflict zal naar verwachting slechts een gematigde invloed hebben op de wereldwijde economische vooruitzichten. Bovendien zouden, bij het uitblijven van een langdurig regionaal conflict, de fundamenten van de aandelenmarkten in de Golfregio solide moeten blijven. Zij worden ondersteund door een robuuste economische groei, veerkrachtige financiële sectoren en over het algemeen aantrekkelijke waarderingen.

Onze experten blijven de situatie nauwgezet opvolgen. Op voorwaarde dat het conflict niet verder escaleert, zouden zich in de komende dagen selectieve koopkansen kunnen voordoen.

Is uw portefeuille nog aangepast aan de economische realiteit?

Beleggingsproducten zijn onderhevig aan risico’s. Ze kunnen zowel omhoog als omlaag evolueren en de kans bestaat dat de belegger het bedrag van zijn belegging niet recupereert. Elke beleggingsbeslissing moet in overeenstemming zijn met uw Financial ID (beleggersprofiel). Meer info op deutschebank.be/financialid.

Prognoses zijn gebaseerd op veronderstellingen, schattingen, meningen en hypothetische modellen of analyses die onjuist kunnen blijken. Alleen ter illustratie. Dit artikel en de informatie die het bevat vormen geen beleggingsadvies.

In het verleden behaalde resultaten vormen geen betrouwbare indicatie voor toekomstige resultaten. De resultaten hebben betrekking op een nominale waarde op basis van koersmeer- en minwaarden. Er wordt geen rekening gehouden met inflatie. De inflatie heeft een negatieve invloed op de koopkracht van deze nominale geldwaarde. Afhankelijk van het inflatieniveau kan dit leiden tot een reëel waardeverlies, zelfs als het nominale rendement van de belegging positief is.

¹ Volatiliteit verwijst naar hoeveel en hoe snel de prijs van bv. een aandeel, een obligatie, een fonds of een index verandert in de loop van de tijd.