Hooggerechtshof brengt stevige klap toe aan presidentiële bevoegdheden

Het Hooggerechtshof sprak zich met zes stemmen tegen drie uit in het nadeel van de president om zich te kunnen beroepen op de International Emergency Economic Powers Act (IEEPA) als wettelijke basis voor het invoeren van importtarieven. Het Hof stelde vast dat de IEEPA de president niet de bevoegdheid verleent om tarieven te heffen en bevestigde daarmee dat de Grondwet de bevoegdheid hiervan toekent aan het Congres, zoals vastgelegd in Artikel I.

Opperrechter Roberts, die het meerderheidsstandpunt verwoordde, benadrukte dat de IEEPA de president weliswaar toelaat om in tijden van nationale nood de invoer te reguleren of te beperken, maar dat het gedetailleerde overzicht van bevoegdheden in de wet het opleggen van invoerrechten niet omvat. Het Hof wees erop dat wanneer het Congres in het verleden tariefbevoegdheden heeft gedelegeerd, dit steeds expliciet en met duidelijke beperkingen gebeurde – elementen die volledig ontbreken in de IEEPA. Daarnaast werd benadrukt dat geen enkele president in de vijftigjarige geschiedenis van de wet de IEEPA ooit heeft aangewend om tarieven op te leggen. Dit onderstreept dat de interpretatie van de overheid zou neerkomen op een aanzienlijke uitbreiding van de uitvoerende macht.

Mogelijke terugbetalingen tot 130 miljard USD

Ramingen geven aan dat ongeveer 130 miljard USD aan tarieven die sinds 2025 op basis van de IEEPA werden geïnd, mogelijk in aanmerking komen voor terugbetaling. De uiteindelijke uitkomst zal afhangen van de beslissingen van lagere rechtbanken en van de manier waarop de douanediensten de betwistingen behandelen.

Binnen de meerderheid oordeelden sommige rechters dat de wettelijke tekst op zich volstond om de zaak te beslechten, terwijl anderen verwezen naar het bredere principe dat het Congres geen ingrijpende economische bevoegdheden delegeert via vage formuleringen. De uitspraak verduidelijkt ook de wisselwerking tussen noodbevoegdheden en de rol van het Congres. Hoewel de IEEPA flexibiliteit biedt om te reageren op buitenlandse dreigingen, benadrukte het Hof dat noodsituaties geen afbreuk doen aan de grondwettelijke grenzen van inkomstenheffende bevoegdheden. De president kan onder de IEEPA handel beperken of reguleren, maar kan deze bevoegdheden niet omzetten in tariefheffingen zonder expliciete goedkeuring van het Congres.

De uitspraak van het Hooggerechtshof heeft de ruimte voor snelle, grootschalige maatregelen ingeperkt en duidelijkere grenzen gesteld, terwijl de markten zich nog buigen over een aantal operationele vraagstukken. In de onmiddellijke nasleep gaf de regering aan een wereldwijd invoertarief van 10% te willen invoeren op basis van Section 122. Tegen zaterdag werd dit verhoogd tot 15% — wat, belangrijk om te benadrukken, het maximale tarief is dat via deze route kan worden opgelegd. In de realiteit is het echter zo dat het tarief van 15% onder Section 122 slechts gedurende 150 dagen van kracht kan blijven (tot eind juli), waarna goedkeuring van het Congres vereist is om het te verlengen.

Tegelijk wordt het bredere fiscale klimaat gevoeliger voor hoe goed de tarieven nog werken. Beleidsmakers beseffen steeds meer dat een voortdurende daling van de effectieve belastingopbrengsten de begroting moeilijker voorspelbaar maakt en extra druk kan leggen op de lange rente.. Ook terugbetalingsclaims blijven onopgelost, waardoor vooral kleinere, importafhankelijke ondernemingen in onzekerheid verkeren zolang lagere rechtbanken zich nog niet uitgesproken hebben over de haalbaarheid en timing. Eventuele significante terugbetalingen zouden budgettaire implicaties hebben en de verwachtingen rond schuldemissies kunnen beïnvloeden, al blijven die voorlopig ondersteund door een stabiele vraag en aankopen in het kader van reservebeheer.

Markten bescheiden positief

De markten interpreteerden de uitspraak als een bescheiden positieve factor voor het wereldwijde handelsklimaat. De dollar verzwakte licht, de langetermijnrentes stegen enigszins door de verwachting van een minder gunstige fiscale positie, en aandelenmarkten gingen hoger doordat ze minder frictie verwachten in de toeleveringsketens.

De inflatievooruitzichten zijn genuanceerder geworden. Het terugdraaien van of de onzekerheid rond de door de IEEPA opgelegde tarieven zorgt voor een lichte neerwaartse druk op het inflatiepad op één jaar, al zijn de meeste effecten reeds ingeprijsd. Terugbetalingen zouden de vraag en de inflatie op korte termijn tijdelijk kunnen ondersteunen, terwijl de Federal Reserve haar beslissingen datagedreven blijft nemen. De markten achten de kans op een pauze in juni licht toegenomen, met een renteverlaging in juli nog steeds als meest waarschijnlijke scenario. In een context waarin het handelsbeleid evolueert naar een meer gestructureerd kader, zullen beleggers scherp letten op eventuele vervangende tarieven, fiscale trends en inflatiecijfers. Tegen deze achtergrond en met beheersbare inflatierisico’s blijven wij in ons basisscenario uitgaan van twee bijkomende renteverlagingen tegen eind 2026.

De onzekerheid rond het handels en tariefbeleid zal de komende maanden waarschijnlijk aanhouden terwijl de Trump administratie de uitspraak van het Hooggerechtshof tracht te verzoenen met haar bredere doelstelling om tariefinkomsten te genereren. Belangrijk is dat deze uitspraak het macro economische kader niet wijzigt en naar verwachting geen impact zal hebben op de winstgevendheid van ondernemingen op indexniveau. Op basis van deze eerste beoordeling blijven wij beleggers aanmoedigen om afgestemd te blijven op hun vooropgestelde asset allocatiestrategie.

Is uw portefeuille nog aangepast aan de economische realiteit?

Beleggingsproducten zijn onderhevig aan risico’s. Ze kunnen zowel omhoog als omlaag evolueren en de kans bestaat dat de belegger het bedrag van zijn belegging niet recupereert. Elke beleggingsbeslissing moet in overeenstemming zijn met uw Financial ID (beleggersprofiel). Meer info op deutschebank.be/financialid.

Prognoses zijn gebaseerd op veronderstellingen, schattingen, meningen en hypothetische modellen of analyses die onjuist kunnen blijken. Alleen ter illustratie. Dit artikel en de informatie die het bevat vormen geen beleggingsadvies.

In het verleden behaalde resultaten vormen geen betrouwbare indicatie voor toekomstige resultaten. De resultaten hebben betrekking op een nominale waarde op basis van koersmeer- en minwaarden. Er wordt geen rekening gehouden met inflatie. De inflatie heeft een negatieve invloed op de koopkracht van deze nominale geldwaarde. Afhankelijk van het inflatieniveau kan dit leiden tot een reëel waardeverlies, zelfs als het nominale rendement van de belegging positief is.