De geopolitiek achter uw stopcontact

De cijfers zijn indrukwekkend. In 2025 werd er wereldwijd voor 3.300 miljard dollar in energie-infrastructuur geïnvesteerd, waarvan 2.200 miljard dollar in hernieuwbare energie.¹ In Europa is de balans zelfs helemaal gekanteld: voor elke euro die er bij ons naar fossiele energie gaat, vloeit er inmiddels 3,5 euro naar hernieuwbare energie.²

De jarenlange investeringen bij ons werpen stilaan hun vruchten af: in de EU genereerden wind en zon vorig jaar voor het eerst meer elektriciteit dan fossiele brandstoffen, 30% tegenover 29%.³ Wereldwijd zullen hernieuwbare bronnen dit jaar steenkool inhalen als grootste bron van stroomopwekking.²

Wie begrijpt waarom elektrificatie zo snel aan belang wint, moet eerst begrijpen waarom fossiele brandstoffen zo'n geopolitiek probleem zijn geworden. Olie- en gasreserves zijn geconcentreerd in een handvol landen, transport verloopt via pijpleidingen en scheepvaartroutes, en het aanbod is kwetsbaar door strategische knooppunten. Denk aan de Straat van Hormuz en het Suezkanaal. Meer fossiele productie elders verschuift die kwetsbaarheid hooguit, maar lost ze niet finaal op.

Elektrificatie doorbreekt dat patroon: ze transformeert energie van een verhandeld geopolitiek goed naar een lokaal geproduceerde energiebron. Een land kan geen olieveld bouwen, maar wel windmolens plaatsen. Het kan geen aardgasreserves creëren, maar wel zonnepanelen installeren op daken, bedrijventerreinen en braakliggende gronden. De energiebron zelf - zon, wind, waterkracht of geothermie - is bovendien veel gelijkmatiger over de wereld verspreid dan fossiele brandstoffen.

Dat verandert de geopolitieke logica fundamenteel. Wie voldoende productiecapaciteit, batterijen, hoogspanningsverbindingen en slimme netwerken uitbouwt, wordt minder afhankelijk van buitenlandse leveranciers. In de huidige energietransitie en het huidige geopolitieke klimaat speelt die energie-onafhankelijkheid dan ook een veel grotere rol dan het beperken van uitstoot.

Hoewel er al veel vooruitgang is geboekt, gaan energie-onafhankelijkheid en de energietransitie ook gepaard met uitdagingen. Het eerste knelpunt is van fysieke en infrastructurele aard: elektriciteitsnetten bepalen in toenemende mate hoeveel hernieuwbare energie het systeem kan opnemen. Maar de meeste netwerken zijn destijds ontworpen om stroom van één centrale naar de afnemers te bezorgen, en niet om miljoenen kleine producenten met elkaar te verbinden. Wisselende weersomstandigheden, zonnepanelen op woningen, batterijsystemen ... zorgen voor een veel complexer en wisselender vraag en aanbod van elektriciteit dan het klassieke model ooit moest verwerken.

BloombergNEF raamt dat er tot 2050 wereldwijd nog 15.800 miljard dollar in netinfrastructuur moet worden gepompt.⁴  Maar terwijl investeringen in hernieuwbare opwekking sinds 2010 bijna verdubbelden, bleven die in netten stabiel op circa 300 miljard dollar per jaar. De gevolgen van die achterstand zijn nu al tastbaar: wereldwijd wachten meer dan 3.000 gigawatt aan hernieuwbare projecten op een aansluiting op het net.⁵ Die ruim 3.000 gigawatt in de wachtrij is ruwweg gelijk aan de volledige geïnstalleerde stroomcapaciteit van China, het land met verreweg het grootste elektriciteitspark ter wereld. Alles wat China ooit heeft gebouwd aan centrales, windmolens en zonnepanelen samen: dat staat klaar om aangesloten te worden, maar kan het net nog niet op.

Het tweede knelpunt is gerelateerd aan grondstoffen en aan de industrie: elektrificatie vermindert de afhankelijkheid van fossiele brandstoffen, maar vergroot de afhankelijkheid van een beperkt aantal materialen die onmisbaar zijn voor energieopwekking, opslag en netwerken. Denk aan koper, aluminium, lithium, zilver, zeldzame aardmetalen ... Elektrificatie ruilt zo de ene afhankelijkheid in voor de andere – met nieuwe strategische concentratierisico's.

In de mondiale wedloop om elektrificatie en hernieuwbare energie bekleedt China een dominante positie. China investeerde in 2024 zo'n 625 miljard USD in hernieuwbare energie, goed voor 31% van de globale investeringen. In 2025 steeg dat bedrag verder naar 800 miljard USD. China geeft zo méér uit aan de energietransitie dan Europa en de VS samen.⁶

Het land controleert bovendien ruim 90% van de winning en verwerking van zeldzame aardmetalen⁷ en 94% van de productie van magneten voor elektrische voertuigen en windturbines.⁸ Nagenoeg de volledige productieketen van zonnepanelen ligt in Chinese handen, en circa 2,4 miljoen mensen werken in de sector.⁹ De overheid boost de sector bovendien, zelfs als dat tijdelijk overcapaciteit meebrengt.

China's voorsprong is ook zichtbaar in octrooidata: volgens het European Commission Joint Research Centre bezit China momenteel ongeveer 79% van de wereldwijde octrooien in groene technologie, terwijl de VS 6% voor hun rekening nemen en de Europese Unie 2%.¹⁰

Tussen 2015 en 2025 steeg de wereldwijde elektriciteitsvraag met 30%. Tot 2030 zal het verbruik volgens het Internationaal EnergieAgentschap elk jaar met zo'n 1.100 TWh stijgen, het equivalent van het stroomverbruik in Japan. Een belangrijke drijfveer die vaak aangehaald wordt, zijn datacenters waarvan het stroomverbruik tegen 2030 zal verdubbelen.

AI speelt echter een kleinere rol dan het brede debat lijkt te suggereren. Zelfs als het verbruik van datacenters tegen 2030 verdubbelt, vertegenwoordigt dat slechts 10% van de mondiale vraaggroei. De resterende 90% komt van de elektrificatie van transport, verwarming, industrie, gebouwen en koeling.¹¹ Dat wil niet zeggen dat AI en energievretende datacenters geen rol spelen. In de VS ging vorig jaar bijvoorbeeld meer dan 80% van alle nieuwe productiecapaciteit richting datacenters¹², maar globaal genomen vertegenwoordigen ze een beperkter belang.

De kostprijs van hernieuwbare energie is de voorbije jaren spectaculair gedaald. Onshore wind en zon zijn de goedkoopste energiebronnen geworden, uitgedrukt in LCOE (Levelized Cost of Energy). Dit is de genormaliseerde kostprijs in USD per opgewekte MWh over de hele levensduur van de installatie.

Zonne-energie spant de kroon: de opwekkingskosten daalden de voorbije tien jaar met 90% tot gemiddeld 0,04 dollar per kilowattuur; onshore wind werd bijna twee derde goedkoper.¹³ Meer dan 90% van alle nieuwe hernieuwbare projecten is vandaag goedkoper dan de goedkoopste nieuwe fossiele alternatieven.¹⁴ Economisch gezien zijn zon en wind simpelweg dikwijls de meest rationele keuze.

Batterijen volgden een vergelijkbaar pad: een lithium-ion-accupakket kostte in 2025 gemiddeld 108 dollar per kilowattuur, terwijl dat een jaar eerder nog 115 dollar was.¹⁵ Hybride projecten die zonne-energie combineren met opslag leveren ondertussen stroom voor circa 57 dollar per megawattuur – goedkoper dan zowel steenkool als gas in de meeste markten.¹⁶

Ondertussen winnen ook elektrische voertuigen terrein: van één op vijf nieuwe personenwagens in 2024 naar één op vier in 2025.¹⁷ En warmtepompen leveren drie tot vijf keer meer warmte per eenheid elektriciteit dan gasketels per eenheid brandstof.¹⁸ Groene waterstof loopt voorlopig nog achter op de verwachtingen, maar kan op termijn nuttig zijn voor onder andere zwaar transport. En dan is er nog kernenergie, die 18% van de Amerikaanse en 25% van de Europese elektriciteitsproductie levert en in 2025 wereldwijd een recordniveau bereikte.¹⁹ Kleine modulaire reactoren bieden dan weer toekomstperspectieven voor een snellere, schaalbare aanpak.

Beleggen in de energieketen kan traditioneel door te focussen op spelers die betrokken zijn bij de opwekking, transmissie en/of distributie van stroom. Maar andere segmenten worden ook steeds relevanter. Denk aan opslag en investeringen om netwerken flexibeler te maken, maar ook de elektrificatie van goederen zoals elektrische voertuigen en warmtepompen.

De wereldwijde elektrificatie heeft gevolgen voor verschillende sectoren: nutsbedrijven, industrie, technologie, grondstoffen en infrastructuur aan de aanbodzijde, en voor de discretionaire consumptiegoederen aan de vraagzijde (bijvoorbeeld elektrische voertuigen).

Nutsbedrijven blijven de ankers van het systeem. De stijgende vraag naar stroom en de vraag naar meer netwerkcapaciteit hebben hun aandelenkoersen in de VS en Europa de voorbije twee jaar sterk ondersteund. Analisten verwachten in deze regio's voor de komende jaren een aantrekkelijke groei in de bedrijfswinsten.²⁰

Industriële spelers die transformatoren, kabels en digitale netoplossingen maken, profiteren eveneens van de investeringsgolven, net als verschillende grondstoffen zoals koper en zeldzame aardmetalen. Nucleaire aandelen presteerden de jongste jaren goed, mede dankzij hernieuwde interesse in nucleaire capaciteit. Tijdens COP28 hebben 198 landen kernenergie aangewezen als een cruciale oplossing voor decarbonisatie en schone stroomvoorziening, terwijl meer dan 20 landen toezegden hun kernenergiecapaciteit tegen 2050 te verdrievoudigen.

Beleggen in de energietransitie vraagt wel om enige nuance. Hoewel de onderliggende trends krachtig zijn, betekent dat niet dat elk bedrijf in de sector automatisch een goede belegging is. Olie en gas verdwijnen niet van de ene dag op de andere: fossiele brandstoffen blijven nog steeds een hoeksteen van de energiemix en bieden flexibele reservecapaciteit voor een systeem dat steeds afhankelijker wordt van weersafhankelijke bronnen. Innovatieve, schone technologie is bovendien gevoelig voor veranderende economische omstandigheden: de kosten vallen zwaar aan het begin van de looptijd, wat ze ook kwetsbaar maakt voor rentestijgingen. De renteverhogingen van de voorbije jaren vertraagden de uitrol van wind-, zonne- en opslagprojecten en wogen op de aandelenwaarderingen.

Hoe dan ook: de energietransitie is uiteindelijk geen kwestie (meer) van groene ideologie, maar van structurele realiteit: de technologie is goedkoper geworden, de geopolitieke druk is groter dan ooit en de investeringsstromen wijzen al jaren in dezelfde richting. Wie als belegger begrijpt dat achter elk stopcontact een economisch en geopolitiek verhaal schuilt, kijkt verder dan de ruis op korte termijn van rentestijgingen of beleidswisselingen. De transitie kan vertragen, maar ze keert niet om.

Beleggingsproducten zijn onderhevig aan risico’s. Ze kunnen zowel omhoog als omlaag evolueren en de kans bestaat dat de belegger het bedrag van zijn belegging niet recupereert. Elke beleggingsbeslissing moet in overeenstemming zijn met uw Financial ID (beleggersprofiel). Meer info op deutschebank.be/financialid.

Prognoses zijn gebaseerd op veronderstellingen, schattingen, meningen en hypothetische modellen of analyses die onjuist kunnen blijken. Alleen ter illustratie.

Dit artikel en de informatie die het bevat vormen geen beleggingsadvies. Rendementen uit het verleden zijn geen betrouwbare indicator voor toekomstige rendementen.

¹ Bron: www.iea.org/reports/world-energy-investment-2025
² Bron: about.bnef.com/insights/clean-energy/bloombergnef-finds-global-energy-transition-investment-reached-record-2-3-trillion-in-2025-up-8-from-2024
³ Bron: ember-energy.org/app/uploads/2026/01/EMBER-Report-European-Electricity-Review-2026.pdf
⁴ Bron: about.bnef.com/insights/clean-energy/new-energy-outlook
⁵ Bron: www.iea.org/reports/electricity-grids-and-secure-energy-transitions
⁶ Bron: ember-energy.org/reports/china-energy-transition-review
⁷ Bron: www.iea.org/commentaries/with-new-export-controls-on-critical-minerals-supply-concentration-risks-become-reality
⁸ Bron: www.iea.org/data-and-statistics/charts/china-s-share-in-rare-earth-magnet-production-2024
⁹ Bron: iea-pvps.org/snapshot-reports/snapshot-2026
¹⁰ Bron: www.wipo.int/ipstats/en
¹¹ Bron: www.iea.org/reports/electricity-2026
¹² Bron: about.bnef.com/insights/clean-energy/bloombergnef-finds-global-energy-transition-investment-reached-record-2-3-trillion-in-2025-up-8-from-2024
¹³ Bron: www.irena.org/News/pressreleases/2025/Jul/91-Percent-of-New-Renewable-Projects-Now-Cheaper-Than-Fossil-Fuels-Alternatives
¹⁴ Bron: www.irena.org/Publications/2025/Mar/Renewable-capacity-statistics-2025
¹⁵ Bron: about.bnef.com/insights/clean-transport/new-record-lows-for-battery-prices
¹⁶ Bron: about.bnef.com/insights/clean-energy/battery-storage-costs-hit-record-lows-as-costs-of-other-clean-power-technologies-increased-bloombergnef
¹⁷ Bron: www.weforum.org/stories/2025/05/evs-reach-quarter-global-car-sales-2025-nature-climate-news | www.iea.org/reports/global-ev-outlook-2025
¹⁸ Bron: www.iea.org/reports/global-energy-review-2026/technology-heat-pumps
¹⁹ Bron: www.iea.org/energy-system/electricity/nuclear-power | www.iea.org/reports/electricity-2026/supply
²⁰ Bron: LSEG Datastream, Deutsche Bank AG, april 2026
²¹ De term "fonds" is de gebruikelijke benaming voor een Instelling voor Collectieve Beleggingen (ICB), die kan bestaan onder het statuut van een ICBE (UCITS) of een AICB (niet-UCITS), en die diverse rechtsvormen kan aannemen (bevek, GBF enz.). Een ICB kan compartimenten bevatten. De fondsen zijn onderhevig aan risico’s. Ze kunnen zowel stijgen als dalen en mogelijk krijgen beleggers het bedrag van hun belegging niet terug.