Artikel gepubliceerd in De Standaard op 30 mei 2026 door Johan Rasking.
Bijna een Belg op drie is bereid om na het overlijden een deel van zijn of haar erfenis na te laten aan een ‘goed doel’, via hun testament. Al hoef je voor zo’n schenking natuurlijk niet te wachten tot na je dood.
De eenvoudigste manier om een goed doel tijdens je leven te steunen, is een eenmalige of terugkerende gift aan een van de honderden organisaties die officieel erkend zijn als ‘goed doel’ (de volledige lijst is terug te vinden op de website van de FOD Financiën). Die erkenning houdt een belastingvoordeel in: bij een gift van minstens 40 euro per jaar aan een erkend goed doel, geldt op dat bedrag een belastingvermindering van 30 procent. Tot eind 2024 bedroeg dat belastingvoordeel op giften zelfs 45 procent. Ondanks die afbouw van het fiscale voordeel op giften, zeggen bijna drie op de vier Belgen die al giften hebben gedaan dat ze hun steun aan het goede doel niet zullen verminderen, zo bleek in maart van dit jaar uit de Filantropiebarometer van de Koning Boudewijnstichting.
Zo’n 1,04 miljoen Belgen vroegen in 2024 een fiscaal voordeel aan bij de belastingdienst vanwege een gift aan een goed doel. Meestal gaat het om relatief kleine bedragen. Voor twee derde van de donateurs ging het in 2025 om minder dan 250 euro, al groeit de groep van mensen die tussen 250 en 499 euro geeft jaar na jaar wel aan. Als het om grotere of meer gestructureerde giften gaat, verlopen die vaak via een notariële schenking. Die aanpak is overigens verplicht bij het schenken van onroerende goederen. In een notariële schenking kun je voorwaarden koppelen aan het concrete gebruik van het geschonken goed. Via de formule van een ‘filantropisch fonds’ kun je – eventueel samen met vrienden of familie – over langere tijd een goed doel naar keuze systematisch financieel ondersteunen. Daarbij geldt meestal een minimuminleg. Bij een fonds onder beheer van de Koning Boudewijnstichting is dat bijvoorbeeld 25.000 euro per jaar.
Kunstwerk of een stukje bos
De meeste schenkers kiezen voor een ‘klassiek’ maatschappelijk ‘goed doel’, waarbij organisaties die aan gezondheidszorg of medisch onderzoek doen de populairste begunstigden zijn. Daarna volgen de thema’s humanitaire hulp en ontwikkelingshulp, armoedebestrijding en sociale rechtvaardigheid. Vaak is de concrete keuze voor een goed doel – of voor meerdere goede doelen tegelijkertijd – erg persoonlijk, bijvoorbeeld door ervaring met een ziek familielid.
Onderzoek door de HOGent toont aan dat wie bij leven al structureel steun biedt aan goede doelen, vaker openstaat om die doelen ook op te nemen in zijn of haar testament. Dezelfde enquête leert ook dat bijna een op de drie Belgen overweegt om effectief een goed doel in dat testament op te nemen.
Dat kan door een ‘legaat’ op te maken. Bij een ‘algemeen legaat’ laat je de volledige nalatenschap na aan een of meerdere goede doelen. Met een ‘legaat onder algemene titel’ ken je een deel of percentage van de erfenis toe aan het goede doel, bijvoorbeeld alle onroerende goederen (jouw vastgoedeigendom). Ten derde is er het ‘bijzonder legaat’, waarbij je een specifiek goed of geldbedrag aanduidt; bijvoorbeeld een kunstwerk, of een stuk bos dat je nalaat aan een natuurorganisatie.
"Vaak is de concrete keuze voor een goed doel – of voor meerdere goede doelen tegelijkertijd – erg persoonlijk, bijvoorbeeld door ervaring met een ziek familielid."
Belangrijke inkomstenbron
Op de website van Deutsche Bank vind je een handleiding om op een correcte manier met legaten om te gaan en bij je nalatenschap de combinatie te maken tussen familie en filantropie. Om te beginnen waarschuwt Deutsche Bank daarin dat een volledig vrije keuze niet altijd toegelaten is.
“Wie afstammelingen heeft – kinderen of, bij hun vooroverlijden, kleinkinderen – kan niet zomaar het hele vermogen nalaten aan een goed doel. Het erfrecht bepaalt dat je kinderen gezamenlijk altijd recht hebben op de helft van je nalatenschap. De andere helft – het vrij beschikbare deel – kun je via een testament nalaten aan wie je wilt, inclusief goede doelen.” Weet ook dat de langstlevende echtgenoot het vruchtgebruik krijgt op de helft van de nalatenschap. En ook: “Heb je geen kinderen of echtgenoot? Dan kun je desgewenst alles aan goede doelen nalaten.” Voorts adviseert Deutsche Bank om bij de opmaak van het legaat een ‘alternatief’ goed doel op te nemen, “voor het geval de eerste organisatie tegen die tijd niet meer bestaat of het legaat niet aanvaardt”. Dat laatste scenario komt helaas vaker voor sinds het Vlaams Gewest het fiscaal aantrekkelijke ‘duolegaat’ heeft afgeschaft. Bij die formule kon de erflater de verschuldigde erfbelasting voor andere erfgenamen, zoals vrienden en zijverwanten, aan een lager tarief door het goede doel laten betalen. Door die wetswijziging zijn (oude) testamenten met een duolegaat niet langer uitvoerbaar: als de erflater het duolegaat niet heeft laten schrappen, moet het goede doel het legaat dus weigeren. Opgelet: die formule bestaat wel nog in het Brussels Gewest en in Wallonië.
Ter compensatie voor de afschaffing van het duolegaat moet een goed doel in Vlaanderen geen erfbelasting meer betalen op een ontvangen legaat. Ook op schenkingen moeten goede doelen geen belasting betalen. Voor veel ‘erkende organisaties’ zijn legaten in ieder geval een belangrijke inkomstenbron. Volgens onderzoek door de HOGent ontvingen de Belgische goede doelen in 2024 samen zo’n 215 miljoen euro uit nalatenschappen. Het populairste goede doel in testamenten is de Stichting tegen Kanker.
Deel dit artikel
De fiscale behandeling hangt af van de individuele situatie van de betrokken persoon en kan in de toekomst wijzigen. Dit artikel vormt geen fiscaal of juridisch advies.