Téléphone

Deutsche Bank

Schenken zonder carte blanche

Article Headline

De 3 tips van Deutsche Bank

Doe geen schenking enkel en alleen omdat je een hoge erfbelasting vreest voor je nabestaanden. Breng eerst je vermogen in kaart en maak de berekening. Vaak blijkt de fiscale factuur bij een erfenis beter mee te vallen dan gedacht.

Voorzie bij een schenking altijd de nodige clausules om onvoorziene omstandigheden op te vangen.

Laat een schenking registreren bij de Belgische notaris als je wakker zult liggen van de onzekerheid over de driejaarsregel, die stelt dat er toch erfenisbelasting is verschuldigd op een niet-geregistreerde schenking wanneer de schenker sterft binnen de drie jaar na de schenking.

Het is een mooie gedachte om een deel van uw vermogen te schenken aan uw kinderen en ze zo vooruit te helpen in het leven. Vermijd wel dat die schenking later een heleboel ongewenste neveneffecten veroorzaakt.

De schenking is een van de meest populaire instrumenten van vermogensplanning. Veel ouders willen nu eenmaal hun kinderen helpen, bijvoorbeeld wanneer ze een huis kopen. Maar achter veel schenkingen schuilt een andere drijfveer: de factuur van de erfbelasting milderen op het moment van de erfenis. ‘Veel mensen worden afgeschrikt door de tarieven van erfbelasting. Maar die vrees is niet altijd terecht’, zegt Alain Van Geel, advocaat bij Tiberghien. Veel gezinnen verkijken zich op de hoogste schijf van de erfbelasting. Die bedraagt 65 procent in Vlaanderen en 80 procent in Brussel en Wallonië. Maar die tarieven gelden enkel voor erfenissen tussen vreemden en dan nog alleen voor bedragen hoger dan 125.000 euro in Vlaanderen, 75.000 euro in Wallonië of 175.000 euro in Brussel. Voor wie erft in rechte lijn, is het hoogste tarief in Vlaanderen 27 procent voor de schijf boven 250.000 euro. In Brussel en Wallonië is dat 30 procent voor de schijf boven 500.000 euro. Het bedrag in de laagste schijf voor wie erft in rechte lijn wordt in elk gewest belast tegen 3 procent. In Vlaanderen geldt bovendien, voor wie erft in de rechte lijn, dat roerende en onroerende goederen afzonderlijk worden belast, telkens te beginnen bij het laagste tarief. ‘Wie zijn vermogen eens grondig analyseert, komt vaak tot de conclusie dat de fiscale factuur bij een erfenis nog goed meevalt’, zegt Van Geel.

Eigen noden

‘Mensen mogen bovendien ook hun eigen noden niet uit het oog verliezen. Ze leven langer en hebben dus meer kapitaal nodig voor hun oude dag. Bovendien kunnen de zorgkosten oplopen. Het heeft geen zin om een deel van je vermogen weg te schenken, om dan vele jaren later vast te stellen dat je zelf je rekeningen niet meer kunt betalen’, zegt Van Geel. Want vergeet niet: geschonken is geschonken. Tenzij je natuurlijk een uitdrukkelijke clausule voorziet om dat rampscenario te vermijden. ‘Ouders kunnen afdwingen dat belangrijke onvoorziene uitgaven - zoals medische kosten - door de kinderen betaald moeten worden met het geschonken kapitaal’, zegt Van Geel.

Het is niet de enige fout die vaak wordt gemaakt bij schenkingen. Vaak kiezen ouders ervoor om vermogen te schenken, maar wel onder voorbehoud van het vruchtgebruik. Zo kunnen de ouders toch nog rekenen op de inkomsten van het geschonken vermogen. ‘Zonder verdere bepalingen omvat het vruchtgebruik van een effectenportefeuille enkel de dividenden en intresten. Maar in de huidige economische omstandigheden kunnen die heel mager uitvallen’, zegt Van Geel. ‘Daarom kan het verstandig zijn om in een aparte clausule de definitie van het vruchtgebruik uit te breiden met gerealiseerde meerwaarden.’

Voorwaarden

Sommige ouders voelen ook om andere redenen enige terughoudendheid tegenover schenkingen. Want wat als zoonlief de dag na de schenking zijn pakket aandelen inruilt voor een blitse wagen? En dreigt de schoonzoon bij een echtscheiding niet met een deel van de schenking te gaan lopen? Ook dergelijke scenario’s kan je voorkomen door niet ‘carte blanche’ te schenken, maar aan een schenking specifieke voorwaarden te koppelen. Zo is het perfect mogelijk om geld te schenken, met de voorwaarde dat het enkel wordt gebruikt voor de aankoop van een huis of de financiering van een eigen zaak. Het is ook mogelijk om als ouder op te leggen dat het geschonken goed tot het eigen vermogen van het kind blijft behoren.

Dat mag dan nog altijd het geld gebruiken, maar bij een echtscheiding is er wel een bewijs dat het geen deel uitmaakt van het gemeenschappelijk huwelijksvermogen.

Dan is er ook nog het beding van terugkeer bij vooroverlijden. Dat stipuleert dat bij een vroegtijdig overlijden van het kind het geschonken vermogen terugkeert naar de ouders. ‘Dergelijke clausules kunnen veel ellende vermijden. Spring dus nooit lichtzinnig om met een schenking. Want van zodra een schenking is gebeurd, kan je er later geen nieuwe voorwaarden meer aan koppelen’, besluit Van Geel.


‘Het heeft geen zin om een deel van je vermogen weg te schenken, om dan vele jaren later vast te stellen dat je zelf je rekeningen niet meer kunt betalen.’

Alain Van Geel, advocaat Tiberghien

'Er zijn alternatieven voor schenkingen met vruchtgebruik'

Sinds vorig jaar zijn de gewesten bevoegd voor de inning van erfbelasting. Stilaan brengt dat nieuwe regels met zich mee. Een van de meest besproken wijzigingen is de beslissing van de Vlaamse fiscus om de zogenaamde ‘kaasroute’ te sluiten. Nogal wat Belgen kozen er vroeger voor om hun schenkingen te regelen bij een Nederlandse notaris. Die is, in tegenstelling tot zijn Belgische collega, niet verplicht een schenking van cash, beleggingsportefeuilles, kunst, aandelen in familiebedrijven of andere roerende goederen in België te registreren. Er moet in dat geval dus ook geen schenkbelasting worden betaald. ‘Sinds 1 juni wordt in Vlaanderen de schenking van effecten of geldbeleggingen met voorbehoud van vruchtgebruik waarvoor geen schenkbelasting werd betaald, bij het overlijden van de schenker toch aan de nalatenschap toegevoegd. Er geldt dan toch erfbelasting op, zelfs als de schenker pas na meer dan drie jaar overlijdt. Tenzij natuurlijk de schenking voor een Nederlandse notaris spontaan is bekendgemaakt en er ook schenkbelasting over is betaald’, zegt Philippe Baervoets, Head of Wealth Structuring bij Deutsche Bank.

In Wallonië en Brussel verandert er (voorlopig) niets voor wie een schenking regelt via een Nederlandse notaris. Daar blijft het mogelijk om langs die weg schenkbelasting te vermijden en tevens de erfbelasting als de schenker pas na meer dan drie jaar overlijdt. Maar de beslissing van de Vlaamse fiscus heeft ook in de andere gewesten een impact. ‘Wie in Wallonië en Brussel woont, kan nu zijn vermogensplanning regelen volgens de regels van die gewesten. Maar wie later verhuist naar Vlaanderen, moet er wel rekening mee houden dat de opgezette vermogensplanning ineens andere gevolgen kan hebben’, zegt Baervoets.

‘In functie van de doelstellingen van de klant zijn er alternatieven voor de traditionele schenking met voorbehoud van vruchtgebruik mogelijk’, stipt Baervoets aan. Hij verwijst naar de mogelijkheid om in de schenkingsakte de definitie van het vruchtgebruik uit te breiden naar gerealiseerde meerwaarden (en dus niet alleen de intresten of dividenden) of om financiële lasten op te nemen in de schenkingsakte. Daarbij kan de schenker zich bijvoorbeeld periodiek een bepaald percentage van de schenking laten uitkeren om in zijn levensonderhoud te voorzien. Voor wie liever niet werkt met een notariële schenkingsakte: via een pacte adjoint bij een bankgift kan aan de schenking ook een last tot afstand van de vruchten aan de schenker worden gekoppeld.