Téléphone

Deutsche Bank

Referendum in Turkije: nipte overwinning voor het ja-kamp

Referendum in Turkije: nipte overwinning voor het ja-kamp


De Turkse kiezers hebben voor de hervorming van de grondwet gestemd die de macht van president Erdogan aanzienlijk versterkt. Onze analyse.

Het referendum

Op 16 april hebben de Turkse kiezers met een nipte meerderheid van 51,3% (voorlopige uitslag) gekozen voor een hervorming van de grondwet met een reeks van 18 amendementen, waaronder een substantiële uitbreiding van de macht van de president. Het referendum werd voorgesteld door regerende Partij voor Rechtvaardigheid en Ontwikkeling (AKP) en door de Partij van de Nationale Beweging (MHP). Dit resultaat, dat betwist wordt door de oppositie, is nipter dan de peilingen vooraf hadden voorspeld. Het lijkt er zelfs op dat het nee kamp in de grote steden als Istanbul, Ankara en Izmir de meerderheid heeft gehaald.

De voorgestelde amendementen bepalen dat de volgende parlementaire en presidentiële verkiezingen in november 2019 zullen plaatsvinden. Op dat moment zullen de belangrijkste elementen van de hervormingen in werking treden. De kans op vervroegde verkiezingen kan evenwel niet worden uitgesloten. Er bestaat geen twijfel over dat president Erdogan, die hard gevochten heeft om deze hervormingen door te voeren, zich kandidaat zal stellen voor dit nieuwe, uitgebreide presidentschap.

Welke wijzigingen zitten er aan te komen?

De hervormingen zullen de democratie in Turkije hertekenen door de positie van eerste minister te schrappen en de uitvoerende machten door te schuiven naar de president. Deze laatste wordt dus tegelijk staatshoofd en regeringsleider. Bovendien zal de president rechtstreeks ministers kunnen benoemen (en ontslaan), het budget kunnen opstellen, bepaalde wetten per decreet uitvaardigen en de meerderheid van de leden van de hoge raad van rechters en procureurs kiezen.

Hij heeft ook de autoriteit om het parlement te laten ontbinden. Anderzijds verliest het parlement zijn bevoegdheid om de acties van ministers te controleren. Het parlement kan echter altijd, met een meerderheid van stemmen, een procedure voor het ontslag van de president opstarten. Om de president voor een gerechtshof te laten verschijnen is een meerderheid van twee derde nodig. Tenslotte voorziet de hervorming dat het presidentschap voor één persoon beperkt zal blijven tot twee mandaten van vijf jaar.

Wat zijn de gevolgen voor de markten?

Omdat veel beleggers op een stemming in het voordeel van een grondwettelijke hervorming anticipeerden, hadden de aandelenmarkten in Turkije al hogere koersen opgezocht nog voordat het referendum gehouden werd.

In de toekomst kan de economische groei een grotere invloed hebben op de markten dan de politieke ontwikkelingen. De bbp-groei herstelde in het vierde kwartaal van vorig jaar tot 3,5% op jaarbasis, als gevolg van de stimulusmaatregelen die doorgevoerd werden na de mislukte staatsgreep van juli 2016. Bovendien zijn de vertrouwensindicatoren bemoedigend: de index van de inkoopmanagers van de verwerkende sector is terug naar een niveau dat op groei wijst, en bereikte 52,3 punten in maart. Dit is de beste waarde sinds eind 2015. De overheid streeft ernaar om de groei op een hoog niveau te houden, waardoor opwaarts koerspotentieel mogelijk is. Echter, de politieke onzekerheid houdt aan omwille van eventuele vervroegde verkiezingen.

De bezorgdheid omtrent een hoog tekort op de lopende rekening van Turkije (geschat op 4,4% van het bbp in 2017) kan wegen op de toekomstige evolutie van de munt. Een verdere depreciatie van de Turkse lira zou de inflatie verder naar boven kunnen stuwen, die in maart reeds 11,3% bedroeg. Een zwakkere TRY kan ook voor een heropleving van de export van goederen zorgen, maar een grotere stabiliteit van de binnenlandse politiek zou noodzakelijk kunnen blijken om een herstel van de uitermate belangrijke toeristische sector te ondersteunen.



Lees ook