Management Server
Téléphone

Deutsche Bank

Meer vrijheid om uw erfenis te plannen

Meer vrijheid om uw erfenis te plannen



Het huidige erfrecht is vooral gericht op het klassieke gezin. Het houdt weinig rekening met nieuw samengestelde gezinnen of ongehuwde koppels. Een nieuw wetsvoorstel1 wil dat bijsturen. Daarnaast zoekt men naar een beter evenwicht tussen familiale solidariteit en individuele keuzevrijheid. Het nieuwe erfrecht zal waarschijnlijk pas ten vroegste vanaf 2019 van kracht worden.

Hieronder lichten we 3 krachtlijnen van de hervorming toe:
1. Een ruimer beschikkingsrecht voor de erflater,
2. Erfovereenkomsten worden mogelijk,
3. Nieuwe regels voor schenkingen.

1

Een ruimer beschikkingsrecht voor de erflater

De geplande hervorming zou het vrij beschikbaar deel van de nalatenschap uitbreiden. Dat betekent dat de erflater over een groter deel van zijn erfenis vrij kan beslissen. Hij zou minder verplichtingen hebben tegenover zijn kinderen, ouders en mogelijk ook langstlevende echtgenoot.

Reserve van kinderen

Sommige erfgenamen hebben recht op een minimumaandeel in de erfenis. Hen noemt men reservataire erfgenamen. Kinderen zouden nog altijd recht hebben op een minimum deel van de nalatenschap.

Hun wettelijk gewaarborgd deel van de erfenis, ook gekend als hun reserve, zou in bepaalde situaties ingeperkt worden. Maar eenzijdige onterving van kinderen zou onmogelijk blijven.

In de huidige wetgeving hangt de omvang van de reserve af van het aantal kinderen van de erflater:

  • Als de erflater één kind heeft, dan heeft het kind recht op minstens de helft van de erfenis.
  • Heeft de erflater twee kinderen, dan erft elk kind minstens een derde.
  • Zijn er drie of meer kinderen, dan moeten zij samen minstens drie vierde erven van de nalatenschap.

In de geplande hervorming zou de reserve van de kinderen vastgeklikt worden op de helft van de erfenis, ongeacht het aantal kinderen.

In de praktijk zou de hervorming het mogelijk maken om meer na te laten aan stiefkinderen. Of om een gelijkheid te realiseren tussen stief- en eigen kinderen. Dat is vandaag niet altijd mogelijk.

Reserve van ouders

In het huidige erfrecht hebben de ouders van een kinderloze erflater ook een reserve. Die bedraagt een vierde van de nalatenschap voor elke levende ouder. In tegenstelling tot de reserve van de reservataire erfgenamen is ze niet altijd van toepassing. De reserve vervalt als de erflater kinderen had. Of als hij zijn totale vermogen heeft toebedeeld aan zijn echtgenote of samenwonende partner.

Als het huidige wetsvoorstel goedgekeurd wordt, dan zou die reserve afgeschaft worden. Een kinderloze (samenwonende) erflater kan dan bijvoorbeeld zijn hele erfenis nalaten aan zijn partner met wie hij feitelijk samenwoont maar niet getrouwd is. Of aan een goed doel. Een uitzondering zou gemaakt worden voor zorgbehoevende ouders. Hun reserve zou worden vervangen door een onderhoudsplicht ter waarde van maximaal een kwart van de nalatenschap.

Reserve van langstlevende echtgenoot

Wat er met de reserve van de langstlevende echtgenoot zal gebeuren ligt nog niet vast. Het hangt af van de lopende onderhandelingen over een aanpassing van het relatievermogensrecht. Men zou trachten om een evenwicht te behouden tussen de belangen van de langstlevende echtgenoot en de belangen van de kinderen. Zowel in het wettelijk stelsel als in de conventionele stelsels.

2

Erfovereenkomsten worden mogelijk

Volgens de huidige wetgeving is, op enkele wettelijke uitzonderingen na, het sluiten van een erfovereenkomst verboden. De voorgenomen hervorming zou ouders wel de mogelijkheid bieden om erfovereenkomsten te sluiten.

Met deze overeenkomsten kunt u eventuele conflicten over de verdeling van de nalatenschap vermijden. Via een erfovereenkomst zouden bijvoorbeeld al uw kinderen kunnen instemmen met de waarde van een individuele schenking aan één van uw kinderen. Bij het overlijden van de erflater vermijdt u zo een discussie over de waarde van de schenking, als die terug in de erfenis moet worden gebracht.

Het zou ook mogelijk worden om een globale erfovereenkomst te sluiten met uw kinderen over de verdeling van uw nalatenschap (een familiale overeenkomst of familiepact). Het familiepact zou u zeer veel vrijheid geven over de verdeling van uw nalatenschap. Al moet te allen tijde een evenwicht gerespecteerd worden tussen de gezinsleden. De erfovereenkomst moet altijd motiveren waarom voor een bepaalde verdeling wordt gekozen.

Bindend

Via een familiepact zou de erfenis bijvoorbeeld gelijk verdeeld kunnen worden tussen de kinderen en de stiefkinderen. Of de erfenis kan naar de kleinkinderen gaan in plaats van de kinderen (een zogenaamde generatiesprong). Het zou ook mogelijk zijn voor samenwonenden om een familiepact op te stellen. Belangrijke voorwaarde voor een familiepact zou wel zijn dat al uw kinderen erbij betrokken worden en het pact goedkeuren.

U springt het best niet te licht om met een familiepact. De overeenkomst zou juridisch bindend zijn voor alle betrokken partijen. En ze zou door een notaris in een authentieke akte moeten worden gegoten. Elke partij zou het ontwerp van de akte één maand op voorhand ontvangen om de inhoud te bestuderen en eventueel extra advies van een notaris of een advocaat in te winnen.

3

Nieuwe regels voor schenkingen

De hervorming wil ook de regels voor schenkingen vereenvoudigen en grotere rechtszekerheid creëren voor de begunstigden van schenkingen van goederen in natura.

In het huidige erfrecht moeten geschonken goederen in natura (zoals vastgoed, kunst of juwelen) soms teruggegeven worden. Bijvoorbeeld als bij het overlijden van de schenker blijkt dat de schenkingen het gewaarborgde deel van de reservataire erfgenamen (bijvoorbeeld de kinderen) hebben aangetast. Dat leidt vaak tot praktische problemen. In het wetsvoorstel dat vandaag op tafel ligt, zou de begunstigde van de schenking het geschonken goed mogen houden. Hij moet de erfgenamen enkel de waarde van het goed vergoeden.

Hetzelfde principe zou toegepast worden bij schenkingen aan kinderen, die beschouwd worden als voorschotten op de erfenis. Heeft u bijvoorbeeld een appartement geschonken aan één van uw kinderen, dan zal die dat appartement bij uw overlijden niet meer moeten teruggeven. Wel moet hij of zij broers of zussen in cash vergoeden voor wat zij te weinig hebben gekregen.

Tijdstip van waardering

Het wetsvoorstel wil tegelijkertijd de waarderingsregels voor schenkingen vereenvoudigen. In het oude erfrecht wordt de waarde van schenkingen verschillend bepaald afhankelijk van het type schenking. Voor schenkingen van roerende goederen (juwelen, cash) wordt de waarde vastgeklikt op de dag van de schenking. Voor onroerende goederen is dat de dag van het overlijden.

Dit onderscheid leidde regelmatig tot scheeftrekkingen. Stel dat u uw dochter een appartement schenkt en uw zoon op dezelfde dag een overeenkomstige som geld. Beide schenkingen hebben dan wel dezelfde waarde op de dag van de schenking. De kans is groot dat dat niet langer het geval is op het moment van uw overlijden.

Als het appartement in waarde is gestegen, zal uw dochter bij uw overlijden minder ontvangen dan uw zoon. Het appartement wordt aan de hogere reële waarde ingebracht in de erfenis. Terwijl de som geld enkel wordt gewaardeerd op het moment van de schenking. Ongeacht de bestemming en de waarde van het geld op moment van het overlijden. Uw zoon kan bijvoorbeeld met het geld een appartement gekocht hebben dat ook in waarde is gestegen, maar dit wordt niet in de erfenis meegenomen.

In de toekomst zou de waarde van schenkingen, ongeacht het type, vastgeklikt worden op de dag van de schenking. Die waarde wordt vervolgens geïndexeerd tot de dag van het overlijden om de inbrengwaarde in de erfenis te bepalen. Een uitzondering zou gemaakt worden voor schenkingen met voorbehoud van vruchtgebruik. Die zouden gewaardeerd worden op de dag van overlijden of op de dag waarop aan het vruchtgebruik wordt verzaakt (waarna de waarde geïndexeerd wordt tot de dag van overlijden).



Bijkomende vragen over dit voorstel dat het erfrecht wil hervormen?
Onze experts van het Estate Planning-team staan aan de zijde van uw adviseur om u hierin te begeleiden.

  • Maak een afspraak in uw Financial Center
    - door te bellen naar het nummer 078 156 160.
    - of via de rubriek ‘Contact’.
  • Bent u DB Personal cliënt?
    Contacteer uw DB Personal advisor of zijn team op het nummer 078 15 11 11.
  • Bent u Private Banking cliënt? Neem contact op met uw Private Banker.


Lees ook

1 Bij de redactie van dit artikel werd de Raad van State om advies gevraagd over het ‘Wetsvoorstel tot wijziging van het Burgerlijk Wetboek wat de erfenissen en de giften betreft en tot wijziging van diverse andere bepalingen ter zake’ (Parlementair Document 54K2282) opdat het verder behandeld zou kunnen worden in de Kamer van Volksvertegenwoordigers.
Bron: Dekamer.be