Téléphone

Deutsche Bank

Het ABC van de ECB

Het ABC van de ECB


De ECB dirigeert in sterke mate de economie in de eurozone. Toch is het monetair beleid vaak moeilijk te vatten materie. De basics in 7 vragen en antwoorden.

1. Wat is de ECB?

De Europese Centrale Bank stippelt het monetair beleid voor de eurozone uit.

  • Het is één van de zeven instellingen van de EU.
  • De president en directieleden van de ECB worden benoemd door de EU-lidstaten en worden dus niet rechtstreeks verkozen door u en ik.
  • De ECB zetelt in Frankfurt.

Wat doet de ECB?

Het voornaamste doel is het behoud van de prijsstabiliteit in de eurozone. De ECB heeft geen rechtstreekse invloed op stijgende consumptieprijzen, maar beschikt wel over hefbomen om de inflatie indirect te bespelen.

3. Wat zijn die hefbomen?

De belangrijkste is de rente. De rente werkt als het gas- of rempedaal van de economie.

  • Bij een renteverhoging zullen de prijzen dalen of minder snel stijgen.
  • Bij een renteverlaging zullen de prijzen stijgen of minder snel dalen.

De logica? Bij een renteverlaging is het goedkoper om geld te lenen. Hierdoor hebben mensen meer geld om te besteden en zijn ze minder geneigd om hun geld op te potten. Hoe meer geld beschikbaar, hoe meer de prijzen stijgen. Althans, dat is de theorie. Want hoe laag de rente van de ECB (en dus ook van alle banken in de eurozone) momenteel (nog) is, toch groeit de economie matig. Ook het inflatiepeil in de eurozone blijft momenteel onder het doel van net geen 2%.

In december 2016 kondigde er zich wel een kentering aan: de inflatie in de eurozone nam het snelst toe sinds 2013. Consumentenprijzen stegen met 1,1% tegenover december 2015 en de inflatie – zonder rekening te houden met volatiele elementen zoals voeding- en energieprijzen – bedroeg 0,9%. Afwachten of die opwaartse lijn zich verder zet… De ECB verwacht tegen eind 2018 – begin 2019 – het streefdoel van net geen 2 procent ‘waarschijnlijk’ te bereiken.

Om de economie verder uit de gracht te trekken, kan de ECB de rente dus erg laag houden, of zelfs negatief maken. De ECB heeft echter nóg een konijn in de hoed. Ze kan geld maken.

4. Kan de ECB zomaar geld maken?

Ja. Alleen al tussen maart 2015 en maart 2016 maakte de ECB ruim 700 miljard euro bij, aan een snelheid van 60 miljard euro per maand. Vandaag ligt dat tempo nog hoger: 80 miljard euro per maand (vanaf april 2017 wordt het opnieuw 60 miljard euro per maand).

Dat ‘geld maken’ mag u letterlijk nemen: de euro’s worden gewoon tevoorschijn getoverd op de computers van de centrale bank. Geld bijmaken kan tot in het oneindige.

5. Waarom zie ik niets van die extra miljarden?

De ECB koopt met haar geld staatsobligaties van de landen in de eurozone. Ze koopt die van de financiële instellingen om zo hun balans te verlichten en ruimte te scheppen voor meer kredietverlening. Aan het huidige tempo wordt geschat dat de ECB in 2017 zo’n vijfde van alle publieke schuld in de eurozone zal aanhouden.

In 2016 startte de ECB ook de aankoop van obligaties van ondernemingen met een hoge kredietwaardigheid. Op die manier kan ook een bepaalde groep bedrijven massaal geld lenen aan een heel voordelige rente.

Kortom, de miljarden zijn er wel, maar u krijgt ze niet (rechtstreeks) in eigen handen.

6. Helpt de politiek van de ECB nu effectief?

Voorlopig (nog) niet. Momenteel is de economische groei matig, hinkt de arbeidsmarkt nog achter op andere industriële grootheden, blijven de schuldenbergen groeien en blijft de inflatie beperkt. Zonder de sterke Duitse economie zou het er overigens nog mistroostiger uitzien. Komt daarbij dat Europa in een existentiële crisis zit.

Tot juli 2012 was het alle hens aan dek omdat sommige overheden gigantische interesten moesten betalen om geld te kunnen lenen. Maar die urgentie nam af toen de ECB verklaarde er alles aan te doen om de euro en de eurozone te redden, onder meer door geld te blijven pompen in noodlijdende landen. Ingrijpende hervormingen in arbeidsmarkten, rechtssystemen, sociale zekerheids- en belastingstelsels komen sindsdien niet van de grond. De ECB merkt op dat het niet aan haar is om die structurele problemen op te lossen. En toegegeven: als de ECB haar maatregelen niet had genomen, zaten we waarschijnlijk in een zware recessie en was de eurozone misschien uiteengespat.

7. Is er een plan B?

Alternatieve ideeën zijn er genoeg. Degene die het meest tot de verbeelding spreekt is het helikoptergeld. In plaats van elke maand voor miljarden aan obligaties op te kopen, zou de ECB maandelijks 200 euro op ieders zichtrekening kunnen overschrijven, luidt de visie. Dat geld is dan meteen ‘tastbaar’ en ‘consumeerbaar’.

Een ander plan bestaat uit het (her)nationaliseren van het monetair beleid. De 19 landen van de eurozone groeien elk aan hun eigen tempo en hebben elk een ander beleid nodig, luidt de redenering.

Een derde idee kan bestaan uit het stevig verhogen van de rente. Dat zou een ‘grote schoonmaakbeurt’ van de economie moeten triggeren. Heel wat slecht presterende bedrijven blijven immers overeind omdat ze heel goedkoop kunnen lenen. Op die manier ontstaan er ook bubbels, klinkt het. Herstarten met een schone lei zou dan wel heel veel slachtoffers maken.

Lees ook